Санхүүгийн зах зээлд анх орж ирж буй хүн бүр нэг ижил хоёр сонголтын өмнө зогсдог: богино хугацаанд ашиг олох зорилготой арилжаа хийх үү, эсвэл урт хугацаанд хөрөнгөө өсгөх хөрөнгө оруулалт хийх үү? Энэ асуулт энгийн мэт боловч цаанаа маш том ялгаа, өөр өөр сэтгэлгээ, өөр өөр амьдралын хэв маяг агуулж байдаг.

Олон хүмүүс анх орж ирэхдээ арилжааг илүү сонирхолтой гэж хардаг. Учир нь хурдан ашиг олох боломж, динамик орчин, богино хугацаанд “амжилт” мэдрэх боломж байдаг. Харин хөрөнгө оруулалт анх харахад удаан, “уйтгартай” мэт санагдаж болно. Гэвч цаг хугацаа өнгөрөх тусам энэ ойлголт өөрчлөгдөж, олон хүн буруу сонголт хийснээ ойлгодог.

Энэ нийтлэлд бид арилжаа ба хөрөнгө оруулалтын ялгааг зөвхөн онолын түвшинд биш, бодит амьдрал дээр хэрхэн илэрдэг, ямар төрлийн хүнд аль нь тохирдог, мөн хэрхэн зөв хослуулах талаар гүнзгий авч үзнэ.

1. Арилжаа ба хөрөнгө оруулалтын суурь философи

Арилжаа ба хөрөнгө оруулалт нь зөвхөн хугацааны ялгаа биш, харин сэтгэлгээний огт өөр хоёр ертөнц юм. Энэ ялгааг ойлгохгүйгээр зөв сонголт хийх боломжгүй.

1. Арилжаа нь зах зээлийн богино хугацааны хэлбэлзлийг ашиглах тухай ойлголт дээр суурилдаг. Трейдер хүний хувьд зах зээл урт хугацаанд өсөх эсэх нь тийм ч чухал биш. Харин яг одоо үнэ хаашаа хөдөлж байна, энэ хөдөлгөөнийг хэрхэн ашиглах вэ гэдэг нь хамгийн чухал асуулт болдог.
2. Харин хөрөнгө оруулалт нь үнэ цэнийн өсөлт дээр төвлөрдөг. Хөрөнгө оруулагчид зах зээлийн өдөр тутмын хэлбэлзлийг үл тоож, олон жилийн дараа тухайн хөрөнгө илүү үнэ цэнтэй болох эсэхийг хардаг. Энэ нь илүү стратегийн, илүү тэвчээр шаардсан хандлага юм.

Эндээс харахад нэг нь “хөдөлгөөн”-ийг ашигладаг бол нөгөө нь “өсөлт”-ийг хүлээдэг гэж ойлгож болно.

• Арилжаа нь зах зээлийн хэлбэлзлийг ашиглахад төвлөрдөг
• Хөрөнгө оруулалт нь урт хугацааны үнэ цэнийн өсөлтөд тулгуурладаг
• Нэг нь хурд шаарддаг бол нөгөө нь тэвчээр шаарддаг

Энэ ялгаа нь зөвхөн стратегид биш, хүний зан төлөвт хүртэл нөлөөлдөг. Түргэн шийдвэр гаргах дуртай, идэвхтэй хүмүүс арилжаанд татагддаг бол тайван, урт хугацаанд сэтгэх чадвартай хүмүүс хөрөнгө оруулалтад илүү тохирдог.

Гэхдээ хамгийн чухал нь — аль нь “дээр” биш, аль нь танд илүү зохицох вэ гэдгийг ойлгох явдал юм.

2. Эрсдэл, өгөөж ба бодит хүлээлт

Санхүүгийн зах зээл дээр хамгийн их буруу ойлгогддог зүйл бол эрсдэл ба өгөөжийн харьцаа юм. Олон хүн арилжааг хурдан баяжих боломж гэж хардаг бол хөрөнгө оруулалтыг “удаан” гэж дүгнэдэг. Гэвч бодит байдал дээр энэ ойлголт маш их гажуудсан байдаг.

Арилжаа нь үнэхээр хурдан ашиг олох боломжтой. Гэхдээ энэ боломж нь өндөр эрсдэл дагуулдаг. Зах зээлийн жижиг хөдөлгөөн хүртэл таны эсрэг эргэвэл богино хугацаанд том алдагдал үүсэх боломжтой.

Нөгөө талаас хөрөнгө оруулалт нь илүү тогтвортой өсөлт санал болгодог. Энэ нь “бага ашиг” биш, харин “удаан хугацаанд баталгаатай өсөлт” юм. Compound effect буюу хуримтлагдсан өсөлт нь урт хугацаанд маш хүчтэй нөлөө үзүүлдэг.

Жишээ нь, жилд 10% өсөлт бага мэт санагдаж болох ч 10–20 жилийн дараа энэ нь асар том зөрүү үүсгэдэг.

• Арилжаа нь богино хугацаанд өндөр ашиг, өндөр эрсдэлтэй
• Хөрөнгө оруулалт нь удаан хугацаанд тогтвортой өсөлттэй
• Буруу хүлээлт нь ихэнх алдагдлын шалтгаан болдог

Мэргэжлийн трейдерүүд хүртэл сар бүр тогтвортой ашиг гаргахыг зорьдог бөгөөд “нэг шөнийн дотор баяжих” гэсэн ойлголтыг огт баримталдаггүй.

Энд нэг чухал зүйл бий: арилжаанд амжилт гаргахын тулд та эрсдэлийг удирдаж сурах ёстой. Харин хөрөнгө оруулалтад амжилт гаргахын тулд та тэвчээртэй байх ёстой.

3. Цаг хугацаа, амьдралын хэв маяг ба сэтгэлзүйн нөлөө

Арилжаа ба хөрөнгө оруулалтын ялгаа зөвхөн мөнгөн дээр биш, таны өдөр тутмын амьдралд хэрхэн нөлөөлөх дээр маш тод илэрдэг.

Арилжаа хийх нь бараг бүтэн цагийн ажил шиг болдог. Та зах зээлийг байнга ажиглаж, боломж гармагц шийдвэр гаргах хэрэгтэй. Зарим үед хэдхэн секундийн дотор шийдвэр гаргах шаардлага гарна. Энэ нь сэтгэлзүйн өндөр ачаалал дагуулдаг.

Нөгөө талаас хөрөнгө оруулалт нь илүү тайван хандлага шаарддаг. Та судалгаа хийж, хөрөнгөө байршуулсны дараа өдөр бүр зах зээл шалгах шаардлагагүй. Заримдаа бүр зах зээлийг “мартах” нь илүү ашигтай байдаг.

Сэтгэлзүйн хувьд ч асар их ялгаа бий. Арилжаа нь:

• Хурдан баяр баясал
• Хурдан стресс
• Байнгын шийдвэр

харин хөрөнгө оруулалт нь:

• Удаан хугацааны итгэл
• Түр зуурын уналтыг тэсвэрлэх чадвар
• Тайван хүлээлт

шаарддаг.

• Арилжаа нь идэвхтэй оролцоо, хурдан шийдвэр шаарддаг
• Хөрөнгө оруулалт нь бага оролцоо, урт хугацааны хүлээлт шаарддаг
• Сэтгэлзүйн дарамт нь хоёрын хооронд эрс ялгаатай

Хэрэв та өдөр бүр график ширтэх, хурдан шийдвэр гаргах дуртай бол арилжаа танд сонирхолтой байж магадгүй. Харин та санхүүгийн өсөлтийг амьдралынхаа хажуугаар тайван бий болгохыг хүсэж байвал хөрөнгө оруулалт илүү тохиромжтой.

4. Аль нь зөв сонголт вэ? Эсвэл хослуулах нь зөв үү?

Хүмүүсийн хамгийн их гаргадаг алдаа бол арилжаа ба хөрөнгө оруулалтыг “эсвэл/эсвэл” гэж хардаг явдал юм. Үнэндээ энэ хоёр нь бие биенээ үгүйсгэдэг биш, харин нөхдөг ойлголтууд юм.

Олон туршлагатай хүмүүс санхүүгийн стратегиа хуваадаг. Тэд хөрөнгийнхөө ихэнхийг урт хугацааны хөрөнгө оруулалтад байршуулж, үлдсэн хэсгийг арилжаанд ашигладаг. Ингэснээр эрсдэлийг хянахын зэрэгцээ нэмэлт ашиг олох боломжтой болдог.

Жишээ нь, таны нийт хөрөнгийн 70–90% нь урт хугацаанд өсөх хөрөнгө оруулалтад байж болно. Харин 10–30% нь арилжаанд зориулагдсан байж болно. Энэ нь сэтгэлзүйн хувьд ч маш зөв тэнцвэр үүсгэдэг.

Хэрэв арилжаанд алдагдал гарлаа гэхэд таны нийт санхүүгийн байдалд том нөлөө үзүүлэхгүй. Харин хөрөнгө оруулалт таныг урт хугацаанд хамгаалж байдаг.

• Хөрөнгө оруулалт нь таны санхүүгийн суурь болдог
• Арилжаа нь нэмэлт ашиг олох боломж болдог
• Хослуулах нь эрсдэл ба өгөөжийг тэнцвэржүүлдэг

Гэхдээ хамгийн чухал нь — аль ч замыг сонгосон бай, та өөрийгөө ойлгосон байх ёстой. Зарим хүн арилжаанд тохиромжтой зан төлөвтэй байдаг бол зарим нь огт тохирдоггүй. Үүнийг хүлээн зөвшөөрөх нь амжилтын эхлэл юм.

Дүгнэлт

Арилжаа ба хөрөнгө оруулалт бол хоёр өөр хурд, хоёр өөр сэтгэлгээ, хоёр өөр амьдралын хэв маяг юм. Нэг нь хурд, идэвх, сахилга бат шаарддаг бол нөгөө нь тэвчээр, стратеги, урт хугацааны итгэл шаарддаг.

Хэрэв та хурдан ашиг хөөж, эрсдэлийг үл тоовол арилжаа танд алдагдал авчирна. Харин тэвчээргүйгээр хөрөнгө оруулалт хийвэл та замын дундаас бууж магадгүй.

Тиймээс зөв хариулт нь “аль нь дээр вэ?” биш, харин “аль нь танд тохирох вэ?” юм.

Хэрэв зөв хандлага, зөв систем, зөв хүлээлттэй байж чадвал арилжаа ч, хөрөнгө оруулалт ч таны санхүүгийн өсөлтийн хүчирхэг хэрэгсэл болж чадна.