Арилжаа хийж эхэлсэн хүн бүр нэг ижил мэдрэмжийг туулдаг. Та график харж байхад ханшийн хөдөлгөөн гэнэт хүчтэй хөдөлж эхэлнэ. Та орж амжаагүй, харин зах зээл таны эсрэг “зугтааж” байгаа мэт санагдана. Тэр мөчид толгойд нэг бодол орж ирдэг: “Би энэ боломжийг алдаж болохгүй.”

Ингээд та яаран орно. Хэсэг хугацаанд ханш үргэлжилж магадгүй. Гэвч ихэнх тохиолдолд — яг таны орсны дараа зах зээл зогсож, эсвэл эсрэг чиглэлд хөдөлж эхэлдэг. Энэ мэдрэмжийг FOMO (Fear Of Missing Out) гэж нэрлэдэг.

FOMO гэж юу вэ?

FOMO гэдэг нь “боломжийг алдах вий гэсэн айдас” гэсэн утгатай. Энэ нь зөвхөн арилжаанд биш, өдөр тутмын амьдралд ч байдаг сэтгэлзүйн үзэгдэл.

Харин арилжаанд FOMO илүү хүчтэй илэрдэг. Учир нь мөнгөтэй шууд холбоотой, шийдвэр хурдан гаргах шаардлагатай, одоо л орох ёстой мэт боломжууд байнга гарч ирдэг мэт харагддаг

FOMO үүсэх үед таны тархи логикоос илүү хурдтай ажиллаж эхэлдэг. Та “яагаад орж байгаа вэ?” гэдгээ биш, “хоцорч болохгүй” гэдгээ бодож эхэлдэг.

FOMO арилжаанд хэрхэн илэрдэг вэ?

FOMO нь олон янзаар илэрдэг ч хамгийн түгээмэл нь дараах байдалтай:

• хүчтэй өсөлтийн дараа орж авах
• сигнал бүрэн бүрдээгүй байхад яарах
• төлөвлөгөөнөөс гадуур арилжаа хийх

Жишээ нь, та зах зээлийг ажиглаж байгаад тодорхой түвшинд орно гэж төлөвлөсөн байж болно. Гэвч үнэ таны хүлээж байсан түвшинд хүрэхээс өмнө огцом өсөхөд та тэвчиж чадалгүй орж орхино.

Тэр үед таны шийдвэр логик биш, харин сэтгэл хөдлөл дээр суурилсан байдаг.

FOMO яагаад аюултай вэ?

FOMO нь зөвхөн нэг удаагийн буруу оролт биш. Энэ нь таны бүх арилжааны системийг эвдэж чаддаг.

Нэгдүгээрт, FOMO таны оролтын чанарыг муутгадаг. Та зах зээлийн хамгийн муу цэг дээр орж магадгүй. Учир нь ихэнх хүмүүс аль хэдийн орсон, харин та хамгийн сүүлд орж байгаа байдаг.

Хоёрдугаарт, энэ нь таны эрсдэлийн удирдлагыг алдагдуулдаг. Яарсан үед хүн stop loss-оо зөв тооцоолохгүй, эсвэл бүр тавихгүй байх тохиолдол гардаг.

Гуравдугаарт, FOMO нь давтагддаг. Нэг удаа ийм арилжаа хийж, санамсаргүй ашиг олбол тархи үүнийг “зөв” гэж ойлгож эхэлдэг. Ингэснээр дараагийн удаа дахин давтах магадлал өсдөг.

Эцэст нь, FOMO таныг төлөвлөгөөгүй арилжаа хийх, сахилга бат алдах, тогтвортой байж чадахгүй болгоход хүргэнэ.

FOMO-ийн цаадах жинхэнэ шалтгаан

FOMO бол зөвхөн “айдас” биш. Энэ нь илүү гүнзгий шалтгаантай.

Нэгдүгээрт, итгэлгүй байдал. Хэрэв та өөрийн стратегид итгэлгүй бол зах зээлийн хөдөлгөөн бүрийг боломж гэж харж эхэлдэг.

Хоёрдугаарт, яарах сэтгэлгээ. Олон хүн арилжааг хурдан мөнгө олох арга гэж хардаг. Тиймээс боломж алдахыг тэвчиж чаддаггүй.

Гуравдугаарт, туршлага дутмаг байдал. Туршлагатай трейдерууд зах зээл дээр боломж хэзээ ч дуусдаггүй гэдгийг мэддэг. Харин шинэ хүмүүс “энэ л ганц боломж” гэж боддог.

Эдгээр шалтгаанууд нийлж FOMO-г улам хүчтэй болгодог.

FOMO-оос хэрхэн зайлсхийх вэ?

FOMO-г бүрэн арилгах боломжгүй. Гэхдээ түүнийг хянах боломжтой.

Хамгийн эхний алхам бол өөрийгөө таних. Та ямар нөхцөлд яарч, ямар үед төлөвлөгөөгөө зөрчдөгөө ойлгох хэрэгтэй.

Дараа нь тодорхой дүрэмтэй байх. Хэрэв таны систем:

• оролтын тодорхой нөхцөлтэй
• эрсдэлийн тодорхой хэмжээтэй
• оролгүй өнгөрөх нөхцөлтэй байвал FOMO багасдаг.

Мөн нэг чухал дадал бол “орохгүй байх”-ыг зөвшөөрөх. Зах зээл өдөр бүр нээлттэй. Та нэг боломж алдлаа гээд бүх зүйл дуусахгүй.

Цаг хугацаа өнгөрөх тусам та нэг зүйлийг ойлгоно:
хамгийн ашигтай трейдерүүд хамгийн их боломжийг биш, хамгийн зөв боломжийг сонгодог.

Дүгнэлт

FOMO бол арилжаанд хамгийн түгээмэл боловч хамгийн аюултай сэтгэлзүйн алдаануудын нэг. Энэ нь таныг буруу цагт орж, төлөвлөгөөгөө зөрчиж, stop loss-д ойртуулдаг

Гэхдээ хамгийн чухал нь — FOMO бол сул тал биш, харин хөгжүүлэх боломж юм. Хэрэв та өөрийн зан төлөвийг ойлгож, системээ дагаж, тэвчээртэй байж чадвал FOMO таныг удирдахгүй, харин та өөрөө шийдвэрээ удирдаж эхэлнэ.

Эцэст нь нэг энгийн ойлголт: Зах зээл дээр боломж хэзээ ч дуусдаггүй. Харин буруу шийдвэр гаргах боломж л дуусахгүй байдаг.