Форекс зах зээл нь зөвхөн график харж арилжаа хийх талбар биш юм. Ханшийн хөдөлгөөн нь улс орнуудын эдийн засгийн бодлого, макро эдийн засгийн үзүүлэлтүүд, мөн дэлхийн санхүүгийн урсгалаас шууд хамаардаг. Тиймээс форекс арилжааг мэргэжлийн түвшинд хийхийг хүсвэл зөвхөн техник шинжилгээ биш, эдийн засгийн суурь ойлголтуудыг заавал мэддэг байх шаардлагатай.

Ихэнх амжилттай трейдерүүд техникийн шинжилгээг ашигладаг ч зах зээлийн томоохон хөдөлгөөнүүдийг ойлгохын тулд макро эдийн засгийн мэдлэгийг давхар ашигладаг. Энэ нь зах зээлийн трендийг илүү гүнзгий ойлгох, мэдээний үеийн эрсдэлийг удирдах, мөн урт хугацааны боломжуудыг илрүүлэхэд чухал үүрэгтэй.

Дараах эдийн засгийн ойлголтууд нь форекс арилжаач бүрийн суурь мэдлэгт заавал багтах ёстой үндсэн ойлголтууд юм.

1. Хүүгийн түвшин (Interest Rate)

Хүүгийн түвшин нь валютын ханшид хамгийн хүчтэй нөлөөлдөг эдийн засгийн хүчин зүйлүүдийн нэг гэж үздэг. Төв банкууд инфляцийг хянах, эдийн засгийн өсөлтийг тогтвортой байлгах зорилгоор бодлогын хүүг тогтоодог бөгөөд энэ шийдвэр нь хөрөнгө оруулагчдын мөнгөний урсгалд шууд нөлөөлдөг.

Хэрэв тухайн улсын хүүгийн түвшин өндөр байвал гадаадын хөрөнгө оруулагчид тухайн улсын актив руу илүү их хөрөнгө оруулах хандлагатай болдог. Ингэснээр тухайн улсын валютын эрэлт өсч, ханш нь чангардаг. Харин хүү буурах үед хөрөнгө оруулагчид илүү ашигтай зах зээл рүү шилжих магадлалтай тул валютын ханш сулрах нөхцөл бүрддэг.

Жишээлбэл:

• Хэрэв Federal Reserve бодлогын хүүгээ өсгөвөл
• ам.долларын эрэлт нэмэгдэж
• US Dollar ихэвчлэн чангардаг.

Тиймээс мэргэжлийн форекс арилжаачид зөвхөн хүүгийн шийдвэрийг биш, мөн төв банкны ирээдүйн бодлогын хүлээлтийг анхааралтай судалж байдаг.

2. Инфляци (Inflation)

Инфляци гэдэг нь бараа, үйлчилгээний үнийн ерөнхий түвшин өсөхийг хэлдэг бөгөөд эдийн засгийн хамгийн чухал үзүүлэлтүүдийн нэг юм. Инфляци хэт өндөр байвал мөнгөний худалдан авах чадвар буурч, эдийн засгийн тогтвортой байдал алдагдах эрсдэл үүсдэг.

Төв банкууд инфляцийг тодорхой зорилтот түвшинд барихыг хичээдэг. Хэрэв инфляци хэт хурдан өсч эхэлбэл бодлогын хүүг өсгөж эдийн засгийг хөргөх арга хэмжээ авах нь элбэг.

Форекс зах зээл дээр инфляцийн тайлан гарах үед валютын ханшид ихээхэн савлагаа үүсдэг. Учир нь зах зээл төв банк ирээдүйд ямар бодлого баримтлах талаар таамаг дэвшүүлж эхэлдэг.

Форекс арилжаачдын анхааралтай ажигладаг инфляцийн үзүүлэлтүүд:

• CPI (Consumer Price Index)
• PPI (Producer Price Index)

Хэрэв инфляцийн үзүүлэлт хүлээлтээс өндөр гарвал зах зээл бодлогын хүү өсөх магадлалтай гэж үздэг тул тухайн валютын ханш өсөх хандлагатай болдог.

3. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (GDP)

Gross Domestic Product буюу GDP нь тухайн улсын эдийн засгийн хэмжээг илэрхийлдэг хамгийн өргөн хэрэглэгддэг үзүүлэлт юм. Энэ нь тодорхой хугацаанд тухайн улсад үйлдвэрлэгдсэн бүх бараа, үйлчилгээний нийт үнийг хэмждэг.

GDP өсч байгаа нь тухайн улсын эдийн засаг тэлж, бизнесийн үйл ажиллагаа идэвхжиж байгааг илтгэдэг. Үүний үр дүнд ажлын байр нэмэгдэж, хэрэглээ өсөх боломж бүрддэг.

Харин GDP өсөлт удаашрах эсвэл буурах үед эдийн засгийн идэвх сул байгааг илтгэж болзошгүй бөгөөд энэ нь валютын ханшид сөргөөр нөлөөлөх боломжтой.

Форекс зах зээл дээр GDP тайлан гардаг үед хөрөнгө оруулагчид тухайн улсын эдийн засгийн ирээдүйн төлөвийг дахин үнэлж эхэлдэг. Хэрэв үзүүлэлт зах зээлийн хүлээлтээс илүү гарвал валют чангарч, харин сул гарвал ханш буурах хандлага ажиглагддаг.

4. Ажилгүйдлийн түвшин (Unemployment Rate)

Ажилгүйдлийн түвшин нь тухайн улсын хөдөлмөрийн зах зээлийн байдлыг илэрхийлдэг чухал макро эдийн засгийн үзүүлэлт юм. Хөдөлмөрийн зах зээл хүчтэй байвал эдийн засаг идэвхтэй хөгжиж байгаагийн нэг шинж тэмдэг болдог.

Ажилгүйдлийн түвшин буурах нь:

• эдийн засаг идэвхжиж байна
• хүмүүсийн орлого нэмэгдэж байна
• хэрэглээ өсөх магадлалтай

гэдгийг илтгэдэг.

АНУ-ын хувьд хөдөлмөрийн зах зээлийн хамгийн нөлөөтэй тайлан бол:

• Non-Farm Payrolls

Энэхүү тайлан сар бүр гардаг бөгөөд хэдэн зуун мянган шинэ ажлын байр нэмэгдсэн эсэхийг харуулдаг. Тайлан хүлээлтээс өндөр гарвал ам.долларын ханш ихэвчлэн чангардаг бөгөөд форекс зах зээл дээр маш хүчтэй савлагаа үүсэх нь элбэг байдаг.

5. Төв банкны мөнгөний бодлого (Monetary Policy)

Төв банкууд улс орны санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах зорилгоор мөнгөний бодлого хэрэгжүүлдэг. Энэ бодлого нь ихэвчлэн инфляци, эдийн засгийн өсөлт, ажил эрхлэлтийг тэнцвэртэй байлгахад чиглэдэг.

Форекс зах зээл дээр төв банкны бодлогын шийдвэрүүд маш хүчтэй нөлөө үзүүлдэг. Учир нь хүүгийн түвшин, мөнгөний нийлүүлэлт, санхүүгийн бодлогын чиглэл нь валютын үнэ цэнийг шууд тодорхойлдог.

Форекс зах зээлд хамгийн их анхаарал татдаг төв банкууд:

• Federal Reserve
• European Central Bank
• Bank of England
• Bank of Japan

Эдгээр байгууллагуудын мэдэгдэл, хэвлэлийн бага хурал, мөн бодлогын тайлан нь валютын ханшид шууд нөлөөлдөг. Мэргэжлийн трейдерүүд зөвхөн бодлогын шийдвэрийг бус, төв банкны мэдэгдлийн өнгө аясыг хүртэл нарийвчлан анализ хийж зах зээлийн дараагийн чиглэлийг таамаглахыг оролддог.

6. Худалдааны тэнцэл (Trade Balance)

Худалдааны тэнцэл нь тухайн улсын экспорт болон импортын ялгааг илэрхийлдэг эдийн засгийн чухал үзүүлэлт юм. Экспорт нь импортын хэмжээнээс их байвал тухайн улс гадаад худалдаанаас ашиг олж байна гэсэн үг бөгөөд валютын урсгал тухайн улс руу орж ирдэг.

Харин импорт экспортын хэмжээнээс их байвал гадагшаа валют урсах хандлагатай байдаг бөгөөд энэ нь тухайн валютын ханшид дарамт учруулж болзошгүй.

Форекс зах зээл дээр худалдааны тэнцлийн мэдээлэл нь тухайн улсын эдийн засгийн өрсөлдөх чадвар, үйлдвэрлэлийн чадамжийг илэрхийлэх нэг үзүүлэлт болдог. Иймээс экспорт давамгайлдаг эдийн засагтай орнуудын валют урт хугацаанд тогтвортой байх хандлага ажиглагддаг.

7. Геополитик ба дэлхийн эрсдэл (Geopolitical Risk)

Форекс зах зээл нь зөвхөн эдийн засгийн мэдээллээс гадна геополитикийн үйл явдлаас ихээхэн хамаардаг.

Жишээлбэл:

• дайн
• улс төрийн тогтворгүй байдал
• худалдааны хориг
• санхүүгийн хямрал

зэрэг үйл явдлууд валютын ханшийг огцом өөрчилж чаддаг. Жишээ нь COVID-19 pandemic үеэр дэлхийн валютын зах зээлд маш хүчтэй савлагаа үүссэн.

8. Risk-on / Risk-off зах зээлийн ойлголт

Форекс зах зээл дээр хөрөнгө оруулагчдын эрсдэлийн хандлага валютын хөдөлгөөнд их нөлөөлдөг.

Risk-on үед:

• хөрөнгө оруулагчид эрсдэлтэй актив руу ордог
• өсөлтийн валютууд чангардаг

Risk-off үед:

• хөрөнгө оруулагчид аюулгүй актив сонгодог
• safe-haven валютууд чангардаг

Жишээлбэл safe-haven валютууд:

• Japanese Yen
• Swiss Franc

Дүгнэлт

Форекс зах зээл дээр урт хугацаанд тогтвортой ашиг олохын тулд зөвхөн график харах нь хангалтгүй. Зах зээлийг хөдөлгөж байгаа эдийн засгийн үндсэн хүчин зүйлсийг ойлгож байж илүү оновчтой шийдвэр гаргах боломжтой болдог.

Мэргэжлийн форекс трейдерүүд дараах гурван зүйлийг хамтад нь ашигладаг.

• техник шинжилгээ
• суурь шинжилгээ
• эрсдэлийн удирдлага

Харин суурь шинжилгээг ойлгохын тулд дээрх эдийн засгийн ойлголтуудыг сайн мэддэг байх нь маш чухал юм. Эдгээр ойлголтыг системтэй судалж, эдийн засгийн календарийг тогтмол ашиглаж сурвал форекс зах зээлийн хөдөлгөөнийг илүү бодитой дүгнэж, арилжааны стратегиа дараагийн түвшинд гаргах боломжтой.