Форекс буюу валютын арилжааны зах зээл нь өнөөдөр дэлхий дахины хамгийн том, хамгийн шингэнтэй санхүүгийн зах зээл болж хувирсан. Хувь хүмүүс болон байгууллагууд энэхүү зах зээлд оролцож, валютын ханшийн хэлбэлзлээс ашиг олох боломжтой. Гэвч энэ боломжийг бодит болгож буй гол хэрэгсэл бол хөшүүрэг юм. Хөшүүргийг зөв ойлгож, зохистой ашиглаж сурах нь арилжаанд урт хугацаанд амжилттай байхын үндэс болдог.

Форекс (Foreign Exchange) арилжаа нь нэг валютыг нөгөөтэй нь солих замаар ханшийн зөрүүнээс ашиг олох зорилготой арилжаа юм. Валютын хослолууд (жишээ нь: EUR/USD, USD/JPY) дээр ханш өсөх эсвэл буурах чиглэлд байр суурь авч арилжаанд оролцоно.

Форекс зах зээл 24 цагийн турш ажилладаг бөгөөд төвлөрсөн биржгүй, харин олон улсын банк, санхүүгийн байгууллага, брокеруудын сүлжээгээр дамжин явагддаг.

Хөшүүрэг гэж юу вэ?

2.1 Үндсэн ойлголт

Хөшүүрэг гэдэг нь өөрийн бодит хөрөнгөөс хэд дахин их хэмжээний арилжаа хийх боломжийг олгодог брокерийн үйлчилгээ юм. Энэ нь зээлийн зарчимтай адил. Та брокерийн хөрөнгөөр байр сууриа томруулж, ашгаа өсгөх боломжтой болно.

Жишээ:
Хэрэв таны дансанд 1,000 ам.доллар байгаа бөгөөд 1:100 хөшүүрэг ашиглавал та 100,000 ам.долларын арилжаа хийж чадна.

2.2 Форекс дэх хөшүүргийн онцлог

• Брокерууд хөшүүргийн харьцааг 1:10-аас 1:2000 хүртэл санал болгодог.
• Зарим улс орнуудад (Европын холбоо, АНУ гэх мэт) зохицуулалтаар хөшүүргийн дээд хэмжээг хязгаарладаг (ихэвчлэн 1:30 хүртэл).
• Монголын арилжаачид ихэвчлэн офшор брокерууд ашигладаг тул өндөр хөшүүрэг авах боломжтой байдаг.

Хөшүүргийн төрлүүд

Форекс арилжаанд дараах төрлийн хөшүүрэг онцгой ач холбогдолтой:

Санхүүгийн хөшүүрэг

Зээлээр арилжаанд оролцох замаар өөрийн хөрөнгөөс хэд дахин их хэмжээгээр байр суурь эзлэх боломж.

Үйл ажиллагааны хөшүүрэг (компанийн хувьд)

Компанийн орлого, зардлын бүтэцтэй холбоотой, тогтмол зардлын хувь өндөр байх үед багахан орлогын өөрчлөлт их ашиг, алдагдал авчирч болдог. Форекс арилжаанд шууд хамаарал бага ч, ерөнхий санхүүгийн мэдлэгийн хувьд чухал ойлголт.

Хөшүүргийн давуу талууд

• Бага хөрөнгөөр их арилжаа хийх боломж
  Арилжаачид бага мөнгөөр зах зээлд том байр суурь эзэлж болно.
• Өндөр өгөөжийн боломж
  Валютын ханшийн жижиг хэлбэлзэл ч хөшүүргийн тусламжтай том ашиг өгөх боломжтой.
• Хөрөнгийн үр ашиг нэмэгдэнэ
  Тухайн хөрөнгийг үр ашигтай ашиглах, нэгж хөрөнгөөс илүү их ашиг олж болох боломж.

Хөшүүргийн эрсдэл

• Алдагдлыг хурдасгах эрсдэл
  Хөшүүрэг ашиглаж буй үед ханш таны эсрэг хөдөлбөл бүх хөрөнгөө богино хугацаанд алдах магадлал нэмэгддэг.
• Маржин дуудлага (margin call)
  Таны маржин хангалтгүй болсон үед брокер байр суурийг хаах буюу нэмэлт хөрөнгө нэхэж болно.
• Сэтгэлзүйн дарамт нэмэгддэг
  Их хэмжээний хөшүүрэг ашиглах нь арилжаачны сэтгэлзүйд хүнд ачаалал үүсгэж, сэтгэл хөдлөлд тулгуурласан шийдвэр гаргах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.

Хөшүүргийг зөв зохистой ашиглах зөвлөмжүүд

1. Хөшүүргийн түвшинг зөв сонгох
   Эхлэгчид бага хөшүүрэг (жишээ нь 1:10, 1:20) ашиглаж эхэлж, туршлага нэмэгдэхийн хэрээр нэмэгдүүлж болно.
2. Эрсдэлийн удирдлагыг заавал хэрэгжүүлэх
   Байр суурь бүр дээр stop-loss тогтоох, нийт хөрөнгийн 1–2%-аас ихийг эрсдэлд оруулахгүй байх нь чухал.
3. Сэтгэл хөдлөлдөө автахгүй байх
   Зохистой хөшүүрэг ашиглаж, зах зээлийг тооцоолол дээр тулгуурлан шинжлэх нь амжилтад хүргэнэ.
4. Демо дансаар дадлага хийх
   Шууд бодит хөшүүрэгтэй арилжаанд орохын өмнө демо орчинд туршлага хуримтлуулах нь эрсдэлийг бууруулна.
5. Форексийн боловсролд хөрөнгө оруулах
   Хөшүүргийн механизм, зах зээлийн дүн шинжилгээ, эрсдэлийн менежмент зэрэгт сурч, үргэлж мэдлэгээ ахиулах хэрэгтэй.

Форекс зах зээл нь асар их боломж агуулсан боловч өндөр эрсдэл дагуулсан орчин юм. Хөшүүрэг бол энэ боломжийг бодитоор хэрэгжүүлэх үндсэн хэрэгсэл хэдий ч, хэрвээ буруу хэрэглэвэл бүх хөрөнгөө алдах аюул дагуулдаг. Иймд арилжаачид хөшүүргийн механизмыг бүрэн ойлгож, өөрийн туршлага, санхүүгийн зорилгод нийцүүлэн зөв түвшинд ашиглах нь урт хугацааны амжилтад хүрэх гол хүчин зүйл юм.