Форекс арилжаанд шинээр орж ирж буй хүн бүр нэг зүйл дээр анхаарал нь шууд төвлөрдөг. Тэр нь leverage буюу хөшүүрэг. Платформ дээр 1:100, 1:500 гэсэн тоонууд харагдах үед ихэнх хүн “энэ чинь бага мөнгөөр их ашиг хийх боломж байна” гэж ойлгодог.

Энэ зах зээлд оролцогчдын хамгийн их сонирхдог, бас хамгийн их эрсдэл дагуулдаг ойлголтуудын нэг бол хөшүүрэг (leverage) юм.

Анхан шатны ихэнх трейдерүүд leverage-ийг буруу өнцгөөс хардаг. Тэд үүнийг “дансыг хурдан өсгөх боломж” гэж ойлгодог бол мэргэжлийн хүмүүс leverage-ийг капиталын үр ашиг + эрсдэлийн хяналтын хэрэгсэл гэж хардаг. Энэ нийтлэлд бид хөшүүргийн ойлголтыг суурь түвшнээс эхлээд мэргэжлийн түвшинд дэлгэрэнгүй авч үзнэ.

Хөшүүрэг (Leverage) гэж юу вэ?

Хөшүүргийг хэт нарийн томъёололгүйгээр ойлговол маш энгийн. Чиний байгаа мөнгөнөөс илүү хэмжээний арилжаа хийх боломж гэж ойлгож болно.

Жишээ нь чи дансандаа 100 доллар байлаа гэж бодъё. Хэрэв 1:100 leverage ашиглавал чи 10,000 долларын хэмжээтэй арилжаа хийх боломжтой болно. Чи өөрөө 100 доллароо барьцаа болгож, үлдсэн дүнг брокерын системээр дамжуулж ашиглаж байна гэсэн үг.

Хөшүүрэг гэдэг нь таны бодит хөрөнгөөс илүү хэмжээний позиц нээх боломж олгодог санхүүгийн механизм юм. Өөрөөр хэлбэл брокер таныг “зээлээр” илүү их мөнгөөр арилжаа хийх боломж олгож байна гэсэн үг.

Гэхдээ энд хамгийн чухал зүйл бий. Чи бодитоор 10,000 доллар олж авсан гэсэн үг биш. Харин зах зээлийн хөдөлгөөн чиний позицын хэмжээгээр тооцогдож, ашиг алдагдал чинь томорч харагдана.

Анхан шатны трейдер leverage-ийг хараад:
“Би $100-оор $10,000 хөдөлгөж чадна” гэж боддог.

Харин мэргэжлийн трейдер ингэж боддог:
“Би $100-оор $10,000 эрсдэл удирдах боломжтой болж байна.”

Энэ хоёр бодол хоорондоо асар том ялгаатай.

Зах зээл дээр leverage өөрөө чамайг алдагдалд оруулдаггүй. Харин leverage-ийг ойлголгүйгээр ашигласан шийдвэрүүд алдагдлыг бий болгодог. Чи том позиц нээх тусам зах зээлийн жижиг хөдөлгөөн хүртэл чиний дансанд хүчтэй нөлөөлнө. Зах зээл багахан хөдөлсөн ч leverage-тэй үед тэр хөдөлгөөн илүү хүчтэй мэдрэгддэг. Үүнийг л ихэнх хүмүүс анзааралгүй орхидог.

Тиймээс leverage-ийг ингэж ойлгох нь зөв. Энэ бол ашиг өсгөх хэрэгсэл биш, харин зах зээлийн хөдөлгөөнийг чиний дансанд хурдан мэдрүүлэх механизм.

Яагаад шинэ хүмүүс хөшүүрэг (leverage) ашиглах дээр алддаг вэ?

Форекс арилжаа эхэлж байгаа ихэнх хүний замнал төстэй байдаг. Бага мөнгөөр эхэлнэ, хөшүүрэг (leverage) өндөр байгааг харна, хурдан өсгөх боломж байна гэж бодно, тэгээд том позиц нээнэ.

Эхний хэдэн удаа аз таарах ч ихэнхдээ зах зээл эсрэг хөдөлдөг. Энэ үед хөшүүрэг нөлөөлж, алдагдал маш хурдан өсдөг. Үр дүнд нь арилжааны данс богино хугацаанд шатдаг.

Энд гол асуудал нь хөшүүрэг биш шинэхэн арилжаачид ихэвчлэн “би хэр их ашиг хийж чадах вэ” гэж бодож эхэлдэг. Харин туршлагатай хүн “би энэ арилжаанд хамгийн ихдээ хэдийг алдаж болох вэ” гэж эхэлдэг.

Энэ ялгаа жижиг юм шиг харагдавч бодит үр дүн дээр асар их нөлөө үзүүлдэг. Туршлагатай трейдер ашиг бодохоосоо өмнө эрсдлээ тодорхойлдог. Тэр алдагдлаа хязгаарлаж чадвал ашиг аяндаа дагаж ирдэг гэж ойлгодог.

Хөшүүрэг бол асуудал биш

Олон хүн өндөр арилжааны алдагдал хүлээсэн үедээ хөшүүргийг буруутгадаг. 1:500 бол аюултай, хөшүүргээ багасгах хэрэгтэй гэж ярьдаг. Гэвч үнэндээ хөшүүрэг өөрөө асуудал биш. Ижил нөхцөлд хоёр өөр хүн арилжаа хийж байгааг төсөөлөөд үзье.

Нэг нь хөшүүрэг (leverage)-ийг ашиглаад том позиц нээнэ. Stop loss тавихгүй, зах зээл бага зэрэг эсрэг хөдөлмөгц сандарч эхэлнэ. Нөгөө нь яг ижил хөшүүрэг (leverage) ашиглаж байгаа ч маш жижиг позиц нээнэ. Урьдчилж алдагдлаа тооцсон, stop loss-оо тодорхой байрлуулсан байдаг.

Хоёулаа адилхан нөхцөлд байгаа ч үр дүн нь огт өөр гарна.

Эндээс ойлгох ёстой зүйл бол leverage чамайг алдагдалд оруулдаггүй. Харин буруу шийдвэрүүдийг хурдан ил болгож өгдөг. Тиймээс leverage-ийг айх хэрэггүй. Харин түүнийг ойлгож, хянаж сурах хэрэгтэй.

Мэргэжлийн түвшний хөшүүрэг (leverage) ашиглалтын стратеги

Мэргэжлийн трейдер хөшүүрэг (leverage)-ийг хэзээ ч хамгийн дээд боломжоор нь ашигладаггүй. Харин нөхцөл байдлаас хамаарч уян хатан ашигладаг.

Зах зээлийн нөхцөлөөс хамаараад хөшүүрэг (leverage) өөр өөр утгатай болдог. Тайван зах зээл дээр бага хөдөлгөөнтэй үед хөшүүрэг (leverage) ашиглах нь илүү боломжтой байдаг. Харин мэдээний үеэр зах зээл огцом савлах үед хөшүүрэг (leverage) багасгах нь амин чухал болдог.

Жишээ нь, хүүгийн шийдвэр эсвэл инфляцийн мэдээ гарч байгаа үед зах зээл хэдхэн секундэд хэдэн арван pip хөдөлж болно. Энэ үед өндөр leverage ашигласан бол stop loss-оос ч давж алдагдал үүсэх эрсдэл бий.

Мэргэжлийн трейдерүүд дараах зарчмуудыг баримталдаг:

• Нэг арилжаанд 1–2%-иас их эрсдэл хүлээхгүй
• Зах зээлийн volatility ихсэхэд позиц багасгана
• Ашигтай үед хөшүүрэг (leverage) нэмэх биш, эрсдэлийг бууруулна
• Алдагдалтай үед revenge trading хийхгүй
• Position size-ийг дансны хэмжээнд тохируулна
• Leverage-ийг тогтмол биш, нөхцөл байдалтай уялдуулна

Энд хамгийн чухал санаа бол: Leverage бол стратегийн нэг хэсэг, харин стратеги биш.

Урт хугацаанд амжилттай байх сэтгэлгээ

Форекс дээр амжилт гаргадаг хүмүүс хөшүүрэг (leverage)-ийг их ашигладаг хүмүүс биш. Харин хөшүүрэг (leverage)-ийг хамгийн сайн хянаж чаддаг хүмүүс байдаг. Шинэ хүн хурдан өсөхийг хүсдэг. Энэ нь ойлгомжтой. Гэхдээ зах зээл хурд биш, тэвчээрийг шагнадаг.

Туршлагатай трейдерүүд дансаа хамгаалахыг нэгдүгээрт тавьдаг. Тэд ашиг хийхээс илүү алдагдлыг хязгаарлахыг чухалчилдаг. Учир нь алдагдлыг хянаж чадвал данс урт хугацаанд тогтвортой өсдөг.

Хөшүүрэг (leverage)-ийг зөв ашиглахын тулд дараах сэтгэлгээг өөртөө суулгах хэрэгтэй.

• Ашиг хөөхөөс илүү хамгаалалтад анхаарах
• Том позиц нээхээс илүү зөв позиц нээх
• Түргэн үр дүн биш, тогтвортой өсөлтийг зорих
• Сэтгэл хөдлөлөөр биш, төлөвлөгөөгөөр ажиллах
• Алдаа гаргавал түүнийгээ ойлгож засах
• Зах зээлийг биш, өөрийгөө удирдах анхаарах хэрэгтэй.

Дүгнэлт

Хөшүүрэг бол форекс арилжааны салшгүй нэг хэсэг. Энэ нь чамд бага мөнгөөр том зах зээлд оролцох боломж олгодог. Гэхдээ тэр боломжийг буруу ашиглавал алдагдал маш хурдан үүсдэг. Хөшүүрэг (leverage)-ийг зөв ойлгох хамгийн энгийн арга бол энэ. Энэ бол ашиг хийх хэрэгсэл биш. Энэ бол эрсдэлийг хурдан мэдрүүлэх механизм.

Хэрэв чи хөшүүрэг (leverage)-ийг хянаж, алдагдлаа удирдаж чадвал зах зээл чамд боломж болж хувирна. Харин яарсан шийдвэр, том позиц, төлөвлөгөөгүй арилжаа leverage-тэй нийлбэл хамгийн хурдан алдагдал руу хөтөлнө. Эцэст нь хэлэхэд хөшүүрэг (leverage) асуудал биш. Харин түүнийг хэрхэн ашиглаж байгаагаас бүх зүйл шалтгаална.