Арилжаа хийж эхэлсэн хүн бүр нэг ижил туршлагыг давтдаг. Та зах зээлд орно, бүх зүйл төлөвлөгөөний дагуу мэт санагдана. Гэвч удалгүй үнэ таны эсрэг хөдөлж, таны stop loss-ийг оноод буцаж эргэнэ. Хамгийн бухимдмаар нь — таны анхны санаа зөв байсан мэт санагддаг.

Ийм нөхцөл байдал дахин дахин давтагдахад нэг асуулт гарч ирдэг:
“Яагаад би байнга stop loss-д өртөөд байна вэ?”

Энэ нь зүгээр нэг азгүйтэл биш. Ихэнх тохиолдолд энэ бол системтэй алдаа, ойлголтын зөрүү, эсвэл сэтгэлзүйн нөлөөлөл байдаг. Энэ нийтлэлд бид stop loss-д байнга өртдөг жинхэнэ шалтгаануудыг задлан авч үзэж, бодит шийдлүүдийг хүүрнэл байдлаар тайлбарлана.

1. Зах зээлийг буруу уншиж байгаа нь

Stop loss-д байнга өртөх хамгийн түгээмэл шалтгаан бол зах зээлийн логикийг буруу ойлгож байгаатай холбоотой. Олон трейдер график дээр нэг дохио хараад шууд шийдвэр гаргадаг. Гэвч зах зээл зөвхөн нэг indicator, нэг pattern дээр тулгуурладаггүй.

Үнэ хөдөлж байгаа шалтгаан нь үргэлж олон хүчин зүйлсийн нийлбэр байдаг. Харин та зөвхөн гаднах хэлбэрийг харж, дотоод логикийг ойлгоогүй үед буруу цагт орж эхэлдэг.

• трендийг буруу тодорхойлох
• хүчтэй түвшинг буруу ойлгох
• зах зээлийн “хэмнэл”-ийг анзаарахгүй байх

Жишээ нь, олон хүн жижиг timeframe дээр reversal хараад ордог. Гэвч том timeframe дээр хүчтэй downtrend үргэлжилж байхад тэр “reversal” нь зүгээр л түр зуурын засвар байдаг. Үүний үр дүнд үнэ буцаад үндсэн чиглэл рүүгээ явж, таны stop loss-ийг ононо.

Эндээс харахад асуудал нь stop loss-д биш. Харин орж байгаа шийдвэрийн чанарт байдаг.

Зах зээлийг зөв унших гэдэг нь зөвхөн pattern таних биш. Харин: Аль тал давамгайлж байна вэ?, ямар нөхцөлд орж байна вэ?, энэ хөдөлгөөн хэр хүчтэй вэ? гэдгийг ойлгох чадвар юм.

2. Stop loss-ийг буруу байрлуулж байгаа нь

Зарим трейдерууд зах зээлийг зөв уншсан ч stop loss-оо буруу байрлуулснаас болж алдагдал хүлээдэг. Энэ нь техникийн биш, харин практик алдаа юм. Stop loss гэдэг нь санамсаргүй байрлуулах шугам биш. Энэ нь таны санаа буруу болсон цэгийг илэрхийлэх ёстой.

Гэвч бодит байдал дээр хүмүүс:

• хэт ойр stop loss тавьдаг
• санамсаргүй зай сонгодог
• зах зээлийн бүтэцтэй уялдуулдаггүй

Ингэснээр зах зээлийн хэвийн савлагаанд stop loss амархан өртдөг.

Зах зээл хэзээ ч шулуун явдаггүй. Энэ нь үргэлж савлаж, liquidity цуглуулж, дараа нь чиглэлээ үргэлжлүүлдэг. Хэрэв та энэ логикийг ойлгохгүй бол stop loss-оо “амархан авах” газар байрлуулдаг. Сайн байрлуулсан stop loss:

• зах зээлийн бүтэцтэй нийцсэн
• логик түвшинд байрласан
• санамсаргүй биш, төлөвлөгөөтэй байдаг.

Энэ нь таныг бүх алдагдлаас хамгаалахгүй. Гэхдээ “шаардлагагүй алдагдлыг” багасгана.

3. Сэтгэлзүй ба яаралтай шийдвэрүүд

Stop loss-д байнга өртөх шалтгааны нэг том хэсэг нь техник биш, харин сэтгэлзүй байдаг. Олон трейдер энэ хэсгийг дутуу үнэлдэг ч бодит байдал дээр хамгийн их алдаа эндээс гардаг.

Зах зээл дээр сууж байх үед бүх зүйл тайван, логиктой мэт санагдана. Харин үнэ хөдөлж эхлэх үед байдал огт өөр болдог. Гэнэт шийдвэр гаргах шаардлага үүсч, таны бодол, төлөвлөгөө, дүрэм бүгд сэтгэл хөдлөлтэй “өрсөлдөж” эхэлдэг.

• FOMO-оор орж буруу цагт entry хийх
• revenge trading хийж чанаргүй арилжаа хийх
• төлөвлөгөөгүйгээр зах зээлд оролцох

Эдгээр нь гаднаас харахад жижиг алдаа мэт боловч үр дүн дээр маш том нөлөө үзүүлдэг. Та зөв setup хүлээх ёстой байсан ч “энэ боломжийг алдаж болохгүй” гэж бодоод ордог. Эсвэл өмнөх алдагдлаа нөхөх гэж яаралтай дахин орж, илүү том алдагдалд ордог.

Ийм үед таны оролт (entry) өөрөө чанаргүй болдог. Зах зээлийн логик дээр биш, харин сэтгэлзүй дээр үндэслэсэн шийдвэр гарч эхэлдэг. Үүний үр дүнд stop loss бараг зайлшгүй болно.

Энд нэг маш чухал ойлголт бий: Сэтгэлзүйгээр хийсэн арилжаа ихэнхдээ stop loss-оор төгсдөг.

Учир нь зах зээл таны мэдрэмжийг биш, харин бодит нөхцөлийг дагадаг. Та яарч орлоо гээд зах зээл таныг хүлээхгүй. Сэтгэлзүйгээ удирдах чадвар гэдэг нь:

• зах зээлийг хөөхгүй байх
• боломжийг алдах айдсаа хянах
• алдагдлаа нөхөх гэж яарахгүй байх гэсэн энгийн мэт боловч маш хэцүү чадвар юм.

Цаг хугацаа өнгөрөх тусам сайн трейдерууд нэг зүйлийг ойлгодог:
зах зээл дээр хамгийн их мөнгө алддаг мөч бол хамгийн их “яарсан” мөч байдаг.

4. Системгүй, тогтворгүй арилжаа

Хэрэв дээрх бүх шалтгааныг нэгтгэвэл хамгийн гүн суурь асуудал нь системгүй арилжаа байдаг. Системгүй хүн зах зээл дээр тогтвортой үр дүн гаргах боломжгүй.

Арилжаа болгонд өөр өөр шийдвэр гаргаж, өөр өөр арга ашиглаж байвал үр дүн санамсаргүй болно. Зарим өдөр ашигтай, зарим өдөр алдагдалтай — гэхдээ урт хугацаанд ахиц гарахгүй.

• нэг өдөр breakout арилжаа хийх
• маргааш reversal орж үзэх
• дараагийн өдөр indicator дагах

Ингэж байнга өөрчлөгдөх үед таны шийдвэр бүр өөр логик дээр суурилж эхэлдэг. Энэ нь ямар ч давуу тал (edge) бий болгохгүй.

Систем гэдэг нь таныг зах зээлд “ямар үед орж, ямар үед оролгүй өнгөрөх”-ийг тодорхойлж өгдөг. Хэрэв энэ байхгүй бол та зах зээлд хэт олон, хэт чанаргүй оролт хийж эхэлдэг. Ийм нөхцөлд stop loss-д өртөх нь асуудал биш, харин логик үр дүн юм. Системтэй трейдер:

• тодорхой нөхцөлд л ордог
• давтагддаг setup ашигладаг
• өөрийн давуу талыг мэддэг

Тэр бүх арилжаа ашигтай байхгүй. Гэхдээ хамгийн чухал нь — тэр яг ижил нөхцөлд ижил шийдвэр гаргаж чаддаг. Ингэснээр үр дүнг хэмжиж, сайжруулах боломжтой болдог. Системгүй арилжаа бол харанхуйд буудахтай адил. Харин системтэй арилжаа бол зорилготой, тооцоотой үйлдэл юм.

Дүгнэлт

Stop loss-д байнга өртөх нь нэг шалтгаантай асуудал биш. Энэ нь олон жижиг алдаа, ойлголтын зөрүү, сэтгэлзүйн нөлөөллийн нийлбэр байдаг.

• зах зээлийг буруу унших
• stop loss-ийг буруу байрлуулах
• сэтгэлзүйгээр шийдвэр гаргах
• системгүй арилжаа хийх

Эдгээр нь тус тусдаа харахад жижиг мэт боловч нийлээд таны бүх үр дүнд нөлөөлдөг.

Хамгийн чухал нь — stop loss өөрөө асуудал биш. Харин буруу нөхцөлд орж байгаа, буруу шийдвэр гаргаж байгаа нь жинхэнэ асуудал юм. Сайн трейдерууд stop loss-оос зайлсхийдэггүй. Харин:

• зөв газар байрлуулж
• зөв нөхцөлд ашиглаж
• утга учиртай алдагдлыг хүлээн зөвшөөрдөг

Ингэснээр алдагдал нь хяналттай болж, урт хугацаанд ашиг давамгайлж эхэлдэг. Эцэст нь хэлэхэд: Stop loss бол таныг алдагдалд оруулдаг хэрэгсэл биш, харин таныг зах зээлд үлдээж байдаг хамгаалалт юм.