Геополитикийн хурцадмал байдал нефть болон алтны зах зээлд хүчтэй нөлөөлөв.

(2026.03.02 – 2026.03.08 зах зээлийн тойм)

2026 оны 3-р сарын эхний долоо хоногт дэлхийн санхүүгийн зах зээл геополитикийн эрсдэл болон эрчим хүчний зах зээлийн огцом өсөлтийн нөлөөгөөр өндөр хэлбэлзэлтэй байлаа. Ялангуяа Ойрхи Дорнод дахь цэргийн хурцадмал байдал, тээврийн гол зангилаа болох Hormuz-ын хоолойн эрсдэл нэмэгдсэн нь газрын тосны үнэ болон бусад түүхий эдийн зах зээлд хүчтэй нөлөөлөв.

Газрын тосны үнэ огцом өслөө.

2026 оны 2-р сарын сүүлээр эхэлсэн Ирантай холбоотой зөрчилдөөн болон бүс нутгийн цэргийн үйл ажиллагаа нь нефтийн нийлүүлэлт тасалдах эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн. Үүний улмаас дэлхийн газрын тосны үнэ богино хугацаанд эрчимтэй өссөн байна.

Тухайлбал, Brent төрлийн нефтийн үнэ 3-р сарын эхээр ойролцоогоор 70 ам.долларын орчим байсан бол хэдхэн хоногийн дотор 110 ам.долларт давж, 2022 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн гэж олон улсын хэвлэлүүд мэдээллээ.

Энэхүү өсөлтийн гол шалтгаан нь Hormuz-ын хоолойн тээврийн эрсдэл юм. Тус хоолойгоор өдөрт ойролцоогоор дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийн 20% дамжин өнгөрдөг бөгөөд бүс нутгийн зөрчил нэмэгдэхэд нефтийн нийлүүлэлт тасалдах эрсдэл огцом өсдөг. Мөн Саудын Арабын газрын тос боловсруулах байгууламжид халдлага гарсан, бүс нутгийн тээвэрлэлтийн хөдөлгөөн огцом буурсан зэрэг нь зах зээлд нийлүүлэлтийн хомсдол үүсэх болгоомжлолыг улам нэмэгдүүлсэн байна. Эдгээр хүчин зүйлсийн нийлбэр нөлөөгөөр нефтийн үнэ 2026 оны эхэн үеэс хойш нийтдээ 50%-иас илүү өссөн гэж шинжээчид дүгнэж байна.

Алтны ханш өндөр хэлбэлзэлтэй хэвээр байна.

Геополитикийн эрсдэл нэмэгдэх үед хөрөнгө оруулагчид ихэвчлэн “safe-haven” буюу аюулгүй хөрөнгө рүү шилжих хандлагатай байдаг. Үүний нөлөөгөөр 3-р сарын эхээр зах зээлд алт худалдан авалт эрчимжиж, ханш өсөх хөдөлгөөн ажиглагдлаа.

Тухайлбал, бүс нутгийн зөрчилдөөн хурцадсаны дараах Даваа гараг буюу 3-р сарын 2-нд алтны үнэ огцом өсөж, нэг унц алтны ханш ойролцоогоор 5,420 ам.долларт хүрсэн байна.

Гэсэн хэдий ч долоо хоногийн дундуур алтны ханш өсөлтөө хадгалж чадалгүй буурч эхэлсэн бөгөөд 5,015 ам.долларын орчимд арилжаалагдсан байна.

Яагаад алтны ханш суларсан бэ?

Геополитикийн эрсдэл өндөр үед алт өсөх хандлагатай байдаг боловч энэ удаад нефтийн огцом өсөлт зах зээлд өөр төрлийн дарамт үүсгэв. Газрын тосны үнэ өсөх нь дараах нөлөөг бий болгодог.

1. Инфляц өсөх хүлээлт нэмэгдэнэЭрчим хүчний үнэ өсөх нь тээвэр, үйлдвэрлэл болон хэрэглээний барааны өртгийг нэмэгдүүлдэг.
2. Төв банкууд бодлогын хүүг өндөр хэвээр барих магадлал нэмэгдэнэИнфляц өсөх үед төв банкнууд мөнгөний бодлогоо чангаруулах хандлагатай байдаг.

Шинжээчдийн мэдээлснээр нефтийн үнийн огцом өсөлт инфляцийн хүлээлтийг нэмэгдүүлж, АНУ-ын бодит өгөөжийг өсгөсөн нь алтны ханшийн өсөлтийг хязгаарласан байна.

Дүгнэлт

2026 оны 3-р сарын эхний долоо хоногт дэлхийн зах зээлд гарсан гол өөрчлөлт нь геополитикийн эрсдэлээс үүдэлтэй нефтийн үнийн огцом өсөлт байлаа. Газрын тосны үнэ 70 ам.долларын орчмоос богино хугацаанд 100–110 ам.доллар давж өссөн нь инфляцийн хүлээлтийг нэмэгдүүлж, хөрөнгийн зах зээл болон үнэт металлын хөдөлгөөнд шууд нөлөөлөв.

Алт эхний үед аюулгүй хөрөнгө хэлбэрээр өссөн ч нефтийн үнийн өсөлтөөс үүдэлтэй инфляц болон өндөр хүүгийн хүлээлтийн улмаас өсөлтөө хадгалж чадалгүй буурсан байна.

Хэрэв Hormuz-ын хоолойн тээвэр хэвийн байдалдаа орвол нефтийн үнэ тодорхой хэмжээнд буурах боломжтой. Харин нийлүүлэлтийн саатал үргэлжилбэл нефтийн үнэ өндөр түвшинд хадгалагдаж, дэлхийн инфляц болон эдийн засгийн өсөлтөнд илүү их дарамт үзүүлэх магадлалтай хэвээр байна.